Leefstijl

Eten en drinken

Voedingsadvies

Het voedingsadvies bij diabetes is gebaseerd op de algemene principes van gezonde voeding, en kan door uw diëtist worden aangepast aan uw wensen en behoeften. Voor mensen met diabetes type 2 en overgewicht zijn een mediterraan voedingspatroon (d.w.z. zoals men eet in landen langs de Middellandse zee) of een matige koolhydraat beperking de meest geschikte keuzes.

Speciale aandachtspunten bij diabetes zijn:

  • het bereiken en handhaven van een aanvaardbaar gewicht
  • het gebruik van voedingsvetten die gunstig zijn voor het vetgehalte in het bloed
  • de balans tussen koolhydraten, lichaamsbeweging en glucose verlagende medicijnen 
  • zoutgebruik bij hoge bloeddruk

Het gaat er om dat u leert wat u wel kunt eten van de dingen die u gewend bent en lekker vindt, en wat u beter niet te veel of te vaak kunt nemen! Zo zijn koolhydraten in de vorm van volkorengraanproducten, peulvruchten, groente en fruit heel gezond. Daarentegen kunt u producten van witte meel (ook witte rijst en pasta) beter vermijden, evenals vezelarme ontbijtgranen als cornflakes en crispies. Klik hier om de voedingsbrochure van het Diabetes Fonds aan te vragen. Deze is gebaseerd op de Voedingsrichtlijn 2015 voor zorgverleners. De Richtlijn zelf, en een samenvatting daarvan, vindt u desgewenst op de website zorgstandaarddiabetes.nl van de Nederlandse Diabetes Federatie.

schijf van vijf

De alom bekende Schijf van Vijf van het Voedingscentrum geeft 5 kenmerken van gezonde voeding en beschrijft 5 vakken waaruit u producten voor een gezonde maaltijd kunt kiezen. Daarmee zorgt u voor de nodige calorieën en voor voldoende vocht, eiwitten, vezels, vitaminen en mineralen.

Calorieën

Het is handig wat meer te weten over calorieën. Voeding levert de nodige energie in de vorm van calorieën, vooral via vetten en koolhydraten. Energie is niet alleen nodig om te bewegen of na te denken, maar ook om uw lichaam in stand te houden. In het ideale geval is uw voeding in balans met uw energiebehoefte, en neemt u evenveel calorieën in als u verbruikt. 

In ons dagelijks leven is lichaamsbeweging echter steeds minder vanzelfsprekend: de lichamelijk arbeid is immers op vele fronten vervangen door apparaten. Daarmee is het calorieverbruik afgenomen en zijn er dus minder calorieën nodig dan vroeger. De meeste Nederlanders (jong en oud, autochtoon of allochtoon, met of zonder diabetes) hebben echter de neiging veel calorieën, en met name te veel verzadigd vet te eten.

De overmaat aan calorieën wordt opgeslagen als lichaamsvet. Daardoor stijgt niet alleen het gewicht, maar ook het cholesterol- en glucosegehalte, met grotere kans op hart- en vaatziekten. Ongunstig verzadigd vet kunt u vermijden door minder vet vlees, gebak, koekjes en zoutjes te eten. Kies liever gezonde onverzadigde vetten (rijk aan omega-3-vetzuren), bijvoorbeeld in de vorm van vette vis (zoals zalm, makreel of haring), noten, olijfolie of avocado.

Bewust kiezen voor gezond eten met minder calorieën, dat is de kunst. DIEP’s Digitale leefstijlcoach helpt u daar graag bij. 

Ook App's kunnen u tegenwoordig helpen bij het bijhouden van de hoeveelheid gegeten koolhydraten, bijvoorbeeld de App Koolhydraatkenner (iOS en Android, Nederlands, 2,29 euro), of voor het tevens bijhouden van calorieën, vetten, vitamines & mineralen is er de Voedingswaardetabel (iOS en Android, Nederlands, gratis), of Mijn Eetmeter van het voedingscentrum (iOS en Android, Nederlands, gratis).

Tussendoortjes

Wie gezonde maaltijden eet, heeft minder behoefte aan snoepen of snaaien. Met die tussendoortjes of snacks komen vaak ongemerkt veel calorieën binnen die niet in balans zijn met uw diabetes medicatie! Koolhydraatrijke tussendoortjes zijn zelden nodig. Als tussen de maaltijden lage glucosewaarden optreden, heeft aanpassing van uw medicatie de voorkeur.

Wat drankjes betreft hebben water (de beste dorstlesser!), koffie/thee zonder suiker en light frisdrank geen ongunstige invloed op uw glucosewaarden of gewicht. Drankjes waaraan suiker is toegevoegd of vruchtensap dat van nature veel suiker bevat heeft dat wel, en kunt u het best zoveel mogelijk vermijden.

zoetstoffenZoetstoffen

Wat moet u met zoetstoffen?

Als u niet zonder suiker in de koffie of thee kan, kunt u ofwel toch een beetje suiker nemen, dan wel zoetjes gebruiken. Die bevatten calorie-arme zoetstof die ook voorkomt in light frisdranken en geen ongunstig effect heeft op de bloedglucose of het gewicht. Suikervrije producten voor diabetici worden sterk afgeraden. Ze bevatten calorierijke zoetstoffen, en vaak veel verzadigd vet. Ze zijn bovendien relatief duur en kunnen diarree veroorzaken.

rode wijnAlcohol

Tenslotte nog het gebruik van alcohol.

Als u alcohol wilt drinken, dan is het goed te weten dat de algemene richtlijn voor gezond alcoholgebruik een maximum per dag adviseert van 2 (standaard) glazen voor een man en 1 voor een vrouw. Door bovendien niet elke dag alcohol te drinken voorkomt u dat het een verslaving wordt … Matig alcoholgebruik blijkt ook bij diabetes te beschermen tegen hart- en vaatziekten. Maar veel alcoholische dranken (zoals bier en zoete wijn) leveren calorieën, doen het gewicht toenemen en verhogen na 1-2 uur de bloedglucose. Na enkele (en soms vele) uren, als de alcohol in de lever wordt afgebroken, volgt een glucose daling. In combinatie met insuline of SU tabletten kan zo een te lage glucose of hypo optreden. Die kans is nog groter als u alcohol drinkt na flinke lichaamsbeweging, zoals sporten. U kunt hypo’s na alcoholgebruik vermijden door uw inname te beperken tot 1 of 2 glazen per dag, en die tijdens een maaltijd te nemen. Drinkt u in de loop van de avond alcohol, of na sporten, dan is zelfcontrole de beste manier om uit te vinden wanneer het glucoseverlagend effect te sterk wordt. Met een koolhydraatrijke snack kunt u dan een hypo voorkomen.