Infobladen

Infoblad Hoe voorkom ik een hypo door inspanning?

Bij welke bloedglucoseverlagende middelen kunnen hypo's ontstaan?

Hypo’s kunnen optreden bij gebruik van insuline, en van S.U. tabletten (glibenclamide, glimepiride, gliclazide, tolbutamide) of repaglinide, die de alvleesklier stimuleren om insuline af te geven. Andere glucoseverlagende middelen verhogen de hoeveelheid insuline in het bloed niet, en geven geen aanleiding tot hypo’s.

Hoe kunnen door inspanning hypo’s ontstaan?

Onder inspanning verstaan we zoveel lichaamsbeweging dat uw hartslag en ademhaling versnellen en u warm wordt (matig intensief) of gaat zweten en buiten adem raakt (zwaar intensief). Het gaat niet alleen om sport, maar om alle activiteiten in huis, tuin, onderweg, beroepsmatig of in vrije tijd.

Voor inspanning verbruiken uw spieren glucose, waardoor de bloedglucose meestal wat zal dalen. Bij mensen zonder diabetes daalt dan ook de hoeveelheid insuline in het bloed. Daarom krijgen zij geen hypo. Een mooi beveiligingsmechanisme!

Insuline injecties, S.U. tabletten en repaglinide verhogen de hoeveelheid insuline in het bloed. Daardoor werkt dat beveiligingsmechanisme niet goed.

Of dat tot een hypo leidt, hangt af van het moment waarop u de tabletten hebt ingenomen of insuline hebt gespoten, en van de werkingsduur van deze middelen. Sommige werken een dag, andere maar een paar uur. Het is dus goed te weten wat de werkingsduur is van de middelen die u gebruikt.

Het is ook verstandig om door zelfcontrole uit te vinden hoe uw lichaam reageert op diverse inspanningen.

Een hypo kan tijdens of kort na de inspanning ontstaan, maar ook uren later (soms meer dan 24 uur), omdat door inspanning de insuline in uw lichaam beter gaat werken.

De kans op een hypo neemt toe met de zwaarte en duur van uw inspanning.

Ook als u enige uren niet of nauwelijks hebt gegeten is de kans op een hypo groter: uw lichaam heeft dan te weinig reserves heeft om snel glucose aan te maken als uw bloedglucose daalt door de inspanning.

Wat kunt u doen om een hypo bij of na inspanning te voorkomen?

  • Spuit insuline liefst niet in de buurt van spieren die u bij uw inspanning het meest gebruikt; door inspanning wordt insuline zeker vanuit die gebieden sneller opgenomen in het bloed
  • Plan uw activiteit ongeveer 2 uur na een koolhydraatrijke maaltijd
  • Vermijd flinke inspanning binnen een uur na toediening van insuline (i.v.m. de piekwerking)
  • Meet binnen een uur voor u begint uw bloedglucose en neem zo nodig op grond van de uitslag eerst extra koolhydraten. De hoeveelheid verschilt van persoon tot persoon en hangt af van de duur en zwaarte van uw inspanning

Een leidraad (maar niet voor ieder het beste advies!) is:


duur en zwaarte
van inspanning
bloedglucose in
mmol/l voor aanvang
extra koolhydraten
tot 30 minuten
lichte inspanning
onder 5 10-15 g
boven 5 geen
30-60 minuten
matige inspanning
onder 5 30-45 g
tussen 5 en 10 15 g
boven 10 geen
1 uur of meer
matige inspanning
onder 5 45 g per uur
tussen 5 en 10 30-45 g per uur
tussen 10 en 16 15 g per uur

 NDF Sport en bewegen bij Diabetes mellitus 2000

enkele koolhydraat voorbeelden
plak ontbijtkoek 12 g
2 mandarijnen 12 g
sinaasappel 13 g
volkoren boterham 14 g
appel of peer 14 g
snee krentenbrood 18 g
eierkoek  18 g
banaan 18 g
snee donker roggebrood 20 g
krentenbol 20 g

  • Of het zinvol is tevoren en/of nadien de dosis van uw tabletten of insuline(s) te verlagen (en zo ja, hoeveel) is echt maatwerk. Overleg daarover dus met uw diabetesteam!
  • Wilt u buiten de deur langer dan een half uur flink actief zijn, neem dan uw glucosemeter mee, plus voldoende water en een glucoserijke snack voor tussendoor
  • Neem dan ook snelwerkende koolhydraten mee voor het geval u toch een hypo krijgt.
    Het liefst in vloeibare vorm (limonadesiroop, gewone cola, dubbeldrank of een dextrodrank), want daarmee worden de koolhydraten sneller opgenomen in uw bloed. Vier suikerklontjes of 6 tabletten druivensuiker (dextro) kan desnoods ook.
  • Hoe langer of intensiever u zich inspant, hoe belangrijker het is om enkele malen uw glucose te controleren, ook nog 1-2 dagen na uw inspanningen

NB: Vraag voor zware inspanning en (wedstrijd)sport deskundig advies van uw diabetesteam!